اخبار سایت - صفحه ۳۴ از ۳۶ - انجمن داروسازان ایران
گزارش حمید خیری از وضعیت دارو در داروخانه ها/ با هیچ مسئولی تعارف نداریم
به گزارش فارماندیز (دوشنبه های دارویی) و به نقل از شرق، شاید یکی از سؤالات پرتکرار بیماران، پیشبینی وضعیت دارو در ماههای آینده باشد؛ موضوعی که در سرنوشت بسیاری از آنها مؤثر خواهد بود. بسیاری شرایط را بدتر از قبل متصور میشوند و برخی دیگر با ایجاد راهکارهایی، آیندهای مثبت را برای این حوزه پراهمیت پیشبینی میکنند.
حمید خیری، عضو هیئتمدیره انجمن داروسازان کشور به وضعیت حالحاضر دارو در کشور میپردازد و با اشاره به جلسهای در سندیکای دارو که ماههای قبل خبر از توقف خط تولید داروسازان میداد و اینکه آیا شرایط حالحاضر به آن توقفها مربوط است یا نه؟ میگوید: توافق درمورد قیمتهای طرح یارانه افزایش قیمتهای دارو که گویا صورت نگرفته بود، شاید تولیدات در آن زمان قطع شده بود اما درحالحاضر که با هم صحبت میکنیم، کمبود دارویی مثل گذشته نداریم و به نسبت کمی کمتر شده است. نرخ دارو در قالب سهمیه داده میشود ولی بههرحال آن کمبودی که پیش از این داشتیم، الان عملا نیست و این هم درست است که کارخانههای تولیدکننده آنتیبیوتیک در شیفتهای مختلف کار میکنند.
بنابراین به نظر میآید دیگر کمبود آنتیبیوتیک نداشته باشیم ولی در مورد داروهای دیگر مثل اسپریهای تنفسی الان موجود است و امیدواریم در آینده این کمبودهایی که وجود دارد، برطرف شود.
وی ادامه میدهد: همچنین داروهایی وارد شد که حجم کم داشته، مثلا آنتیبیوتیک با حجم ۳۰ میلیلیتر که ما در ایران آنتیبیوتیکی با این حجم نداریم، در نتیجه برای بیمارانی که پزشک تشخیص داده مقدار معینی دارو مصرف کنند، ناگزیر بودند که مثلا چند تا از آن شربتها را بنویسند. در صورتی که قبلا اینطور نبوده است.
خیری اضافه میکند: یک داروی ۳۰میلیلیتری هزینهاش به اندازه یک آنتیبیوتیک ۱۰۰میلیلیتری بود که در ایران تولید میشد که عملا هزینه بیشتری برای بیمار و ساختار تولید میشد. جلوی واردات آن را به این شکل گرفتند و درحالحاضر تولیدات آنتیبیوتیک ما روی خط است و من فکر میکنم در ماههای آینده کمبودی برای آن نداشته باشیم. نمیتوانیم بگوییم اصلا کمبود دارویی در ماههای بعد نخواهیم داشت، چون کمبود اسپریهای تنفسی همچنان پابرجا است.
وی اضافه میکند: در مورد داروی بیماران خاص و سرطانی نمیخواهم بگویم کمبود وجود ندارد، ولی از یکماهونیم پیش شرایط بهتر شده و بنده هیچگونه جانبداری نمیخواهم انجام دهم و واقعیتی را هم پنهان نمیکنم ولی آنچه درحالحاضر ملموس است، در جهت بهبود کمبود دارو حرکت میکند ولی همینها بیانگر این نیست که کمبود دارویی وجود ندارد.
به نظر من وقتی توافق قیمتی صورت گرفت و عملا شرکتهای تولیدکننده آنتیبیوتیکها در ایران شروع به فعالیت کردند، همچنین در مورد سرم شستوشو عملا در همین لحظه که صحبت میکنیم کمبود وجود دارد، هفته پیش برای برخی دیگر هم از سرمها همین مشکل بود ولی میبینیم که تدریجا این میزان کمبود عملا رو به کاهش است.
خیری در پاسخ به اینکه باید داروهای مورد نیاز کشور از چند ماه قبل در انبارهای دارو تهیه شده باشد و برای پیشگیری از چنین بحرانهایی چه باید کرد، میگوید: معمولا میان تولید و درخواست دارو یک فاصله سهماهه وجود دارد، در مورد بعضی داروها اگر مواد اولیه وارداتی باشد، باید پلتفرمهایی را در نظر گرفت ولی برای اساس قضیه شاید نمیتوان نبود مواد اولیه را اعلام کرد. به نظر توافقهای لازم برای آنتیبیوتیکها بوده و با توجه به مسئله تورم و تغییراتی که در قیمتها پدید آمده بود، برای تولید آنتیبیوتیک یک نابودی بود. از طرف دیگر این دارو باید تعیین قیمت میشد. این قضیه تا حدی با تأخیر صورت گرفت ولی امروزه این توافقات مربوطه عملا صورت گرفته، من فکر میکنم کمبودها رو به کاهش است ولی باز هم تأکید میکنم صحبتهای من بیانگر این نیست که ما کمبود دارویی نداریم. امروز در مورد اسپریهای تنفسی دچار مشکل هستیم.
عضو هیئتمدیره انجمن داروسازان کشور در مورد پیشبینی آینده اضافه میکند: اینکه برای آینده پیشبینی شود یک مقدار مشکل است، مثلا تا الان برای سه تا چهار مدل اسپری کمبود داریم و حتی در مورد سرمهایی مثل سرم شستوشو الان کمبود داریم، البته همانطورکه گفتم، به شکل تدریجی دیگر سرمها به داروخانهها داده میشود، برای همین به نظر میآید این دسته از کمبودها کمکم رفع خواهد شد. اما اینکه در آینده چه خواهد شد، به یک برنامهریزی موفق نیاز دارد مبنی بر اینکه ما چه نقشهای را میخواهیم پیاده کنیم که شرایط بهتری ایجاد کنیم که جواب آن این است که اگر برنامهریزی با دقت فراوان صورت گیرد، عملا مشکلی نخواهیم داشت.
اما اگر برنامهریزی صورت نگیرد، در نقطه بعد ما دچار مشکل خواهیم شد. همین چالشهای کمبود دارو به برنامهریزی مربوط است، مثلا با توجه به اینکه میدانیم در چه فصلی چه دارویی بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد و همان به تولیدکننده یا واردکننده اعلام شود، ما دیگر عملا مشکلی نخواهیم داشت. این یک چیز کلی است و در مورد تولید دارو خیلی مسائل ممکن است که نقش داشته باشد، از جمله خود اقتصاد و موضوع برنامهریزی که اهمیت بسیاری دارد.
خیری درباره اینکه آیا از طرف انجمن داروسازان در این مورد نامه یا هشداری داده شده یا نه، ادامه میدهد: ما مسائل مربوط به کمبود دارو را رسما اعلام میکنیم و انجمن داروسازان در این مورد هیچگونه تعارفی ندارد و وظیفه ما این است که چنین موضوعاتی را اعلام کنیم تا در جهت رفع این کمبودها اقدامات لازم را انجام دهند. اگر ساختارهای مربوطه به ما در مورد پیشبینی کمبود دارو چیزی بخواهد ما هم هشدارها را میدهیم. اما خود سازمان غذا و دارو در این مورد همکاری لازم را میکند.
او در پاسخ به اینکه پیشتر مسئولانی از تأثیر برخی افراد پرنفوذ ولی گاه بینامونشان در حوزه دارو صحبت میکردند که عامل اختلالهایی هستند، آیا شما شاهد برخورد با این افراد بودید، میگوید: در آن اندازه که شما دیدید من هم دیدم، ما ندیدیم که برخوردی کرده باشند.
هشدارهای نائب رئیس انجمن داروسازان ایران
به گزارش فارماندیز (دوشنبه های دارویی) و به نقل از دنیای اقتصاد، کمبودهای دارویی که در ابتدای پاییز امسال یعنی حدود سه تا چهار ماه بعد از آغاز اجرای طرح دارویی جدید وزارت بهداشت در اقلام مختلف نظیر سرم، آنتیبیوتیک، شربتهای کودکان، داروهای شیمیدرمانی و داروهای موردنیاز بیماران خاص به اوج خود رسیده بود، در هفتههای اخیر تا حدی کمتر شده است، اما با وجود این، بازار دارویی کشور همچنان در بعضی اقلام دچار کمبودهای محسوسی است که از جمله این اقلام میتوان به داروهای اعصاب و روان و البته اسپریهای تنفسی مورد نیاز مبتلایان به آسم اشاره کرد که بهخصوص در شرایط تشدید آلودگی هوا، نیاز به مصرف آنها افزایش یافته است، اما بیماران به سختی آنها را در داروخانهها پیدا میکنند.
سید علی فاطمی نایبرئیس انجمن داروسازان ایران تاکید دارد: کمبود اسپریهای تنفسی صرفا مربوط به هفتههای اخیر که آلودگی هوای کلانشهرها تشدید شده، نیست و چند ماهی است که بعضی انواع این اسپریها دچار کمبود شدهاند. او در توضیح بیشتر گفت: در حال حاضر اسپریهای تنفسی تولید داخل نظیر اسپری استنشاقی سالبوتامول، چندان دچار کمبود نیستند، اما اسپریهای تنفسی وارداتی بهخصوص انواع کورتونی آنها نظیر مومتازون و بکلومتازون دچار کمبود محسوسی شدهاند. البته این داروها هنوز نایاب نشدهاند، اما به صورت سهمیهای به داروخانهها تحویل داده میشوند و بیماران برای پیدا کردن آنها باید به چند داروخانه مراجعه کنند.
سیدعلی فاطمی ادامه داد: اسپریهای تنفسی موردنیاز بیماران آسم، بدون ارائه نسخه پزشک به بیماران تحویل داده نمیشود، اما با توجه به تشدید شرایط آلودگی هوا، ممکن است بیماران بعضا نیاز پیدا کنند که این داروها را به صورت آزاد تهیه کنند که البته با توجه به حذف ارز ترجیحی دارو در ماههای اخیر، در چنین شرایطی قیمت اسپری تنفسی برای این بیماران بسیار گران تمام میشود، بنابراین برای تمام بیماران به صرفه است که حتما با نسخه الکترونیک به تهیه این داروها بپردازند.
وی افزود: تشدید آلودگی هوا تاثیر محسوسی در افزایش مصرف اسپریهای تنفسی داشته و به کمبود این اسپریها دامن زده است. البته اساسا در حال حاضر، بخش زیادی از اقلام دارویی تا حد و اندازههای مختلفی دچار کمبود هستند و کمیاب شدن داروها صرفا مربوط به اسپریهای تنفسی نیست، اما اکنون شرایط به گونهای است که بیماران آسم برای یافتن اسپریهای موردنیاز خود صرفا باید به داروخانههای دولتی و مرجع مراجعه کنند و بعید است که بتوانند این اسپریها را در سایر داروخانهها پیدا کنند.
کمبود نسبی داروهای اعصاب و روان در کشور
فاطمی در بخش دیگری از صحبتهایش به نامه انجمن علمی روانپزشکان خطاب به رئیسجمهور درباره کمبود داروهای اعصاب و روان اشاره کرد و گفت: در نامه انجمن علمی روانپزشکان به کمبود ۴۰ نوع دارو اشاره شده است که اگر شکلهای مختلف این داروها را حساب کنیم، تقریبا میتوان گفت دچار کمبود ۶۰ قلم داروی حوزه اعصاب و روان هستیم. البته میزان این کمبود در داروهای مختلف متفاوت است و در بعضی موارد مشکل چندان حاد نیست، اما در هر صورت اکنون کمبود نسبی داروهای اعصاب و روان در داروخانهها مشاهده میشود که این مساله، مشکلاتی را برای بیماران این حوزه ایجاد کرده است.
نایبرئیس انجمن داروسازان ایران ادامه داد: داروهای آرامبخش، داروهای ضدافسردگی، داروهای ضداضطراب، داروهای ضدجنون و داروهای خوابآور از جمله اقلام دارویی هستند که به استناد نامه انجمن علمی روانپزشکان دچار کمبود شدهاند؛ البته با توجه به اینکه بخش زیادی از این داروها سالهاست در داخل کشور تولید میشود، در حال حاضر کمبود شدیدی در این داروها مشاهده نمیشود، اما در برخی انواع خارجی داروهای اعصاب و روان دچار کمبود هستیم که البته وضعیت کمیاب شدن این داروها مانند اسپریهای تنفسی خارجی بحرانی نیست.
وی در ادامه تاکید کرد: چون اغلب داروهای اعصاب و روان قابل جایگزین شدن هستند و اگر یک دارو دچار کمبود شود، میتوان از نوع مشابه آن دارو به صورت موقت استفاده کرد، کمبود این داروها معمولا به صورت یک مشکل حاد به چشم نمیآید، ولی چون در حوزه آنتیبیوتیکها دست ما برای جایگزین کردن دارو به اندازه داروهای اعصاب و روان باز نیست، معمولا کمبودها در آن حوزه به صورت شدیدتری خود را نشان میدهند.
افزایش تولید آنتیبیوتیک با راضی کردن شرکتهای دارویی توسط دولت
فاطمی همچنین درباره آخرین وضعیت کمبود آنتیبیوتیک در ایران توضیح داد: اوایل پاییز امسال وضعیت انواع آنتی بیوتیکها بحرانی بود و بسیاری از انواع این داروها کاملا نایاب بودند، اما خوشبختانه با واردات برخی انواع آنتیبیوتیک از هند و البته راضی کردن کارخانههای داخلی توسط دولت به تولید دوشیفته یا سهشیفته آنتیبیوتیک، کمبودهای شدید چند ماه گذشته تا حد زیادی بهتر شده است، البته درباره برخی انواع آنتیبیوتیک هنوز به وضعیت قابل قبول نرسیدهایم.
وی در توضیح بیشتر گفت: کاهش تولید آنتی بیوتیکها در تابستان و ابتدای پاییز، به دلیل این بود که بعد از حذف ارز ترجیحی از مواد اولیه دارویی در تیرماه امسال، تولید این داروها برای کارخانههای داخلی به صرفه محسوب نمیشد، اما با توجه به اینکه آبان ماه امسال، قیمت دارو با توافق بین وزارت بهداشت و تولیدکنندگان افزایش یافت، تولید آنتیبیوتیکها برای کارخانههای داخلی بهصرفهتر شد و اکنون وضعیت این داروها به وخامت مهر و آبان امسال نیست.
شربتهای کودکان مرگبار هندی وارد ایران نشده است
فاطمی با تاکید بر اینکه شربتهای کودکان مرگبار هندی وارد ایران نشده است، عنوان کرد: اخیرا یک شرکت دارویی هندوستان، انواعی از شربتهای سوسپانسیون ضد سرماخوردگی، ضد سرفه و ضد حساسیت را تولید کرده و به برخی کشورهای جنوب شرق آسیا، آسیای میانه و آفریقا صادر کرده است که به دلیل وجود مشکل در میزان اتیلن گلایکول موجود در آنها، این شربتها متاسفانه باعث مرگ تعداد زیادی از کودکان شده است. ولی خوشبختانه این شربتها به هیچ وجه وارد ایران نشده است و شربتهایی که در ماههای اخیر وارد کشورمان شده، شربتهای خشک آنتی بیوتیک بوده است که اصلا اتیلن گلایکول در آنها وجود ندارد.
وی در پایان تصریح کرد: شربتهای هندی که در برخی کشورها باعث مرگ کودکان شده، از نوع آنتیبیوتیک نبوده است، اما ایران در ماههای اخیر برخی انواع آنتی بیوتیک را از هند وارد کرده است که اساسا فرمول تولید آنها با شربتهای دیگر متفاوت است، بنابراین خیال مردم راحت باشد که شربتهای هندی موجود در ایران هیچ مشکلی ندارد و به تایید مراجع بهداشتی کشور رسیده است.
اولین دارویی که ریکال شد
به گزارش فارماندیز (دوشنبه های دارویی) بهارک مهدی پور پزشک عمومی در سایت شرکت اکتور در مورد بحث ریکال چنین نوشته است:
در آمریکا به طور متوسط، سالانه حدود ۴۵۰۰ محصول از قفسه های داروخانه خارج می شود. این درحالی است که کلیه محصولات فراخوان شده دارای تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) بوده و در بسیاری از موارد، قبل از فراخوان به طور گسترده مصرف شده اند.
هنگامی که یک محصول معیوب یا به طور بالقوه مضر باشد، فراخوان یا ریکال موثرترین راه برای محافظت از عموم مصرف کنندگان می باشد.
اگرچه پیش از ورود دارو به بازار دارویی، ایمنی و اثربخشی آن طی مراحل مختلف مطالعات حیوانی و انسانی بررسی می شود، اما به علت وجود یکسری محدودیت ها در مطالعات، در برخی مواقع اثرات نامطلوب داروها طی بررسی های اولیه شناخته نمی شوند.
بعد از ورود دارو به بازار، سازمان غذا و داروی هر کشور در کنار شرکت تولید کننده به نظارت بر محصولات جهت ارزیابی و بررسی مشکلات پیش بینی نشده ادامه می دهد.
اگر مشکلی ایجاد شود یا ایمنی یک دارو زیر سوال رود، ممکن است فراخوان داده شود.
فراخوان دارو چه زمانی اعلام می شود؟
فراخوان دارو زمانی اعلام می شود که یک داروی تجویزی یا بدون نسخه به علت وجود نقص یا ضررهای بالقوه، از بازار جمع آوری می شود.
گاهی تولید کننده دارو متوجه وجود مشکل شده و داوطلبانه فراخوان اعلام می کند.
گاهی اوقات نیز سازمان غذا و دارو بعد از دریافت گزارش هایی مبنی بر وجود مشکلات در یک محصول، درخواست فراخوان می دهد.
دلیل فراخوان دارو چیست؟
اگر دارویی شرایط زیر را داشته باشد فراخوان داده می شود:
زمانی که تهدید کننده حیات باشد. متأسفانه، برخی از عوارض داروها تا زمانی که به طور گسترده مورد استفاده قرار نگیرند، مشخص نمی شوند. به عنوان مثال در سال 2019، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، متوجه نوعی ناخالصی در محصولات رانیتیدین شد که مقادیر کم آن معمولا در رژیم غذایی روزانه (آب و غذا) نیز وجود دارد.
این سطوح پایین خطری برای انسان ندارد، ولی مطالعات این سازمان نشان داد که این ناخالصی در برخی از محصولات رانیتیدین در طول زمان افزایش می یابد و ممکن است منجر به افزایش ریسک ابتلا به سرطان در مصرف کننده شود. نهایتا در سال 2020، سازمان FDA از تولیدکنندگان خواست تا تمام داروهای رانیتیدین را فوراً از بازار خارج کنند. به دنبال آن رانیتیدین از بازار دارویی جهان فراخوانده شد.
زمانی که برچسب اطلاعات اشتباه یا بسته بندی نامناسبی دارد. گاهی اوقات دارو به دلیل اشتباه در اطلاعات برگه راهنمای داخل جعبه (میزان دوز دارو، روش مصرف، …)، فراخوان می شود.
دارو به طور بالقوه آلوده باشد. ممکن است دارو در طول فرایند تولید یا پخش، با مواد مضر یا غیر مضر آلوده شود.
اشتباه در بسته بندی دارو رخ داده باشد. برای مثال ممکن است داخل جعبه یک داروی ضد درد به اشتباه داروی دیگری باشد.
دارو به طور نامناسب تولید شده است. نقصهای تولید مرتبط با کیفیت، خلوص و قدرت یک محصول ممکن است سبب فراخوان دارو شود.
هشدار عمومی
علت فراخوان تعیین می کند آیا به هشدار عمومی نیاز است یا خیر.
ممکن است سازمان غذا و دارو و شرکت تولید کننده به کمک رسانه های خبری عمومی یا تخصصی هشداری صادر کنند.
شرکت تولید کننده در اجرای فراخوان با سازمان غذا و دارو همکاری می کند، اما در هر حال تولید کننده موظف است تا به مشتریان خود، مانند پزشکان و بیمارستان ها، در مورد فراخوان اطلاع دهد.
ابلاغیه فراخوان باید مختصر باشد و محصول و دلیل فراخوان را مشخص کند.
اگر برای داروی مصرفی شما فراخوان داده شد، باید چه کنید؟
اگر فراخوان مربوط به داروهای بدون نسخه است، بلافاصله مصرف آن را قطع کنید.
می توانید دارو را پس دهید؛ در چنین شرایطی داروخانه ها عموما سیاست هایی در خصوص برگشت محصول و بازپرداخت آن دارند.
پزشک یا داروساز می تواند داروی جایگزین برای شما تجویز کند. هم چنین تولیدکنندگان یک شماره تماس ضروری برای دریافت اطلاعات بیشتر دارند.
اگر فراخوان در خصوص داروهای تجویزی باشد، در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید، تا داروی جدیدی جایگزین کنید.
در هنگام فراخوان یک دارو، نکات زیر را به خاطر بسپارید:
نترسید و به خاطر داشته باشید اکثر فراخوان ها برای وجود مشکلات جزئی است.
ریسک نکنید. اگر متوجه مورد غیرعادی در دارو، یا بسته بندی آن شدید، مانند تغییر شکل، بوی عجیب یا آلودگی شدید، قبل از مصرف با شرکت تولید کننده دارو تماس بگیرید و یا داروخانه فروش محصول را مطلع کنید.
داروهای فراخوان شده را با رعایت اصول ایمنی دور بریزید.
حتی اگر در حال حاضر دارو مصرف نمیکنید، کابینت داروی خود را برای محصول فراخوان شده بررسی کنید و در صورت داشتن آن، دارو را دور بیندازید یا به داروخانه برگردانید.
اکثر داروها را می توان پس از مخلوط کردن با ماده ای مانند تفاله قهوه یا خاک و سپس ریختن آن در یک ظرف یا کیسه پلاستیکی، به طور ایمن در سطل زباله انداخت.
اگر بچه دارید، مطمئن شوید که دارو را طوری دور بریزید که نتواند به آن دسترسی پیدا کند. فقط در موارد نادر باید دارو را در توالت ریخت.
دستورالعمل امحاء روی برچسب یا بستهبندی دارو را مطالعه کنید.
اگر دارویی مصرف کردهاید که فراخوان شده است و علایم غیرعادی دارید که احتمال میدهید با دارو مرتبط باشد، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.
اولین و شاید متحول کننده ترین فراخوان در تاریخ FDA مربوط به تالیدومید است.
اولین و شاید متحول کننده ترین فراخوان در تاریخ FDA مربوط به تالیدومید است. تالیدومید که با نام ایمونوپرین نیز فروخته میشد، توسط شرکت گروننتال در سال 1954 تولید و به عنوان آرامبخش تجویز می شد. در نهایت برای رفع تهوع صبحگاهی برای زنان باردار تجویز می شد. تالیدومید در اواخر دهه 1950 به عنوان یک داروی بدون نسخه در سراسر جهان فروخته می شد.
اما در سال ۱۹۶۱ مشخص شد که این دارو عامل حدود ۱۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ نقص مادرزادی شدید است. به گفته مؤسسه ملی بهداشت، این بحران “بزرگترین فاجعه پزشکی ساخته دست بشر تا کنون” بوده است.
فارماکوویژیلانس
پس از این بحران، FDA مسئول نظارت بر داروها گردید. از آن زمان تولیدکنندگان ملزم شدند تا عوارض جانبی محصولات خود را مستند کنند. به دنبال این قبیل اتفاقات، نهادهای نظارت بر دارو، تحت عنوان مراکز فارماکوویژیلانس، در سایر کشورها تاسیس شدند. اگرچه در اوایل فعالیت هنوز به این شکل نامگذاری نشده بود. مسئولیت اصلی این مراکز نظارت بر مصرف منطقی و ایمن داروها پس از ورود به بازار بوده است.
فارماکوویژیلانس یک فعالیت ساختاریافته در زمینه بهداشت حرفه ای است، که با هدف نظارت بر نسبت خطر/ فایده داروها، حفظ ایمنی و ارتقاء کیفیت زندگی بیمار شکل گرفته است. مرکز فارماکوویژیلانس ایران فعالیت خود را زیر نظر سازمان غذا و داروی ایران در سال 1370 آغاز کرد و سپس در سال 1377 به عضویت کامل برنامه فارماکوویژیلانس بین المللی سازمان بهداشت جهانی (WHO) درآمد. در حال حاضر طبق قوانین داخلی و بین المللی، هر شرکت دارویی ملزم به تاسیس واحد فارماکوویژیلانس جهت نظارت بر محصولات خود می باشد.

















